Stel: er verschijnt een e-mail in uw inbox met als onderwerp "Uw zorgverzekering: actie vereist". Of een sms waarin staat dat er een betalingsachterstand is die u vandaag nog moet voldoen. "Wij konden uw premie niet incasseren. Werk uw gegevens binnen 24 uur bij, anders vervalt uw dekking." Dat is schrikken, want niemand wil gedoe met zijn zorgverzekering. Juist daarom werkt dit trucje zo goed bij oplichters. Het goede nieuws: met een paar eenvoudige controles weet u binnen enkele minuten of zo'n bericht klopt, en kunt u daarna rustig achteroverleunen.
Zo ziet zo'n bericht eruit
Vrijwel iedereen in Nederland heeft een zorgverzekering. Oplichters hoeven dus niet te weten bij wie u verzekerd bent: ze sturen massaal berichten rond en hopen dat ze toevallig de juiste naam raken. Zeker in het najaar, als verzekeraars hun premie voor het nieuwe jaar bekendmaken en veel mensen hun polis onder de loep nemen, komt een bericht over uw verzekering minder onverwacht over.
Een paar varianten komen steeds terug. Er is het bericht over een betalingsachterstand die u op zeer korte termijn zou moeten voldoen, bijvoorbeeld per sms. Er is de mail waarin u uw gegevens zogenaamd moet controleren of bijwerken via een link, met de dreiging dat uw account anders wordt geblokkeerd. En soms wordt gevraagd om een foto van uw zorgpas of identiteitsbewijs te mailen. Het NCSC, het Nationaal Cyber Security Centrum, wijst er bovendien op dat onverwachte facturen en documenten met een bijlage een veelgebruikte truc zijn. Welke variant bij wie rondgaat, verschilt per verzekeraar. CZ waarschuwt bijvoorbeeld voor berichten over betalingsachterstanden, en Zorg en Zekerheid voor mails waarin u uw gegevens zou moeten bijwerken.
Het patroon is steeds hetzelfde: een bekende naam, een reden om te schrikken en een link waarmee u het snel kunt "oplossen". En omdat de berichten steeds beter geschreven zijn, ziet u ze niet meer automatisch aan de spelfouten. Ook het NCSC merkt op dat fouten door het gebruik van AI minder vaak zichtbaar zijn.
Hoe herkent u een vals bericht?
U hoeft hier geen computerexpert voor te zijn. Het NCSC benadrukt dat u phishing meestal herkent aan een combinatie van signalen, niet aan één enkel kenmerk. Let dus op het geheel.
De afzender wijkt af. Kijk niet alleen naar de naam, maar naar het volledige e-mailadres. Een letter die door een cijfer is vervangen, of een adres dat er maar net op lijkt, verraadt een nepmail. Ook een afzender met wie u nooit eerder contact had, is een reden om op te passen.
De aanhef is algemeen. Staat er "Geachte klant" of "Beste verzekerde" in plaats van uw naam? Dat bewijst niets op zichzelf, maar het is wel een reden om beter te kijken.
Er is haast. Een bericht dat dreigt met een geblokkeerd account of vervallen dekking, en u laat reageren "vandaag nog", wil dat u niet nadenkt. Haast is altijd een waarschuwingssignaal.
Er wordt om gegevens gevraagd. Een link om uw gegevens te controleren, bij te werken of aan te vullen is precies waar het om draait. Banken, verzekeraars en overheden vragen u daar volgens het NCSC niet op deze manier om.
De link klopt niet. Beweeg met de muis over de link, zonder te klikken, en kijk waar die naartoe wijst. Staat daar een ander webadres dan u zou verwachten, met extra woorden, cijfers of een spelfout? Dan weet u genoeg. Twijfelt u? Klik dan helemaal niet.
Heeft u nog een eerdere, echte mail van uw verzekeraar in uw inbox? Leg die er dan even naast. Verschilt de afzender, de opmaak of de manier van schrijven? Dan is dat een extra aanwijzing.
Wat uw zorgverzekeraar nooit doet
Dit is misschien wel de handigste gouden regel: uw zorgverzekeraar heeft duidelijke afspraken over wat hij wél en niet doet. Wat dat precies is, verschilt per verzekeraar. CZ vraagt bijvoorbeeld nooit om een betalingsachterstand op zeer korte termijn te voldoen, en neemt nooit per sms of telefoon contact met u op om een betaling of persoonlijke gegevens te vragen. Heeft u bij CZ echt een achterstand, dan heeft u daar eerst een brief over ontvangen. Zorg en Zekerheid vraagt bijvoorbeeld niet om wachtwoorden of pincodes via e-mail, en ook niet om een foto van uw zorgpas of identiteitsbewijs.
Wat voor alle verzekeraars geldt, zegt het NCSC: banken, verzekeraars en overheden vragen u niet via een link om uw gegevens te controleren, bij te werken of aan te vullen. Staat dat in een bericht, dan weet u genoeg, ook als het verder heel overtuigend lijkt. Wilt u precies weten hoe uw eigen verzekeraar werkt? Dat vindt u op hun website, vaak bij de pagina's over service en contact.
Zo controleert u zelf of het klopt
De regel is eenvoudig: reageer nooit via het bericht zelf, maar ga altijd zelf op onderzoek uit. Dat kost een paar minuten en geeft zekerheid.
Ga zelf naar uw verzekeraar. Typ het webadres van uw zorgverzekeraar zelf in uw browser, of open de officiële app. Log in op uw persoonlijke omgeving en kijk bij uw berichten of er echt iets openstaat. De naam en de indeling verschillen per verzekeraar. Bij CZ gaat dat bijvoorbeeld via Mijn CZ, onder "mijn berichten" en "openstaande rekeningen", en bij Zorg en Zekerheid via MijnZZ.
Vergelijk de gegevens. Staan er persoonlijke gegevens in het bericht, dan moeten die kloppen. Hoe u dat controleert, verschilt per verzekeraar: CZ raadt bijvoorbeeld aan het bericht te vergelijken met uw persoonlijke relatienummer. Klopt er iets niet, dan is dat een reden om te twijfelen.
Bel de verzekeraar zelf. Twijfelt u nog steeds? Zoek het telefoonnummer op de officiële website of op uw zorgpas, en gebruik nooit het nummer uit het bericht. Vraag gewoon of het bericht van hen afkomstig is. Dat is precies wat het NCSC adviseert.
Bekijk ook uw declaraties. In de persoonlijke omgeving van uw verzekeraar kunt u nagaan welke zorgrekeningen er voor u zijn ingediend. Volgens de Rijksoverheid helpt u daarmee uw verzekeraar bij het controleren van declaraties. Ziet u daar zorg staan die u nooit heeft gehad? Meld dat dan bij uw verzekeraar. VGZ vraagt bijvoorbeeld uitdrukkelijk om fraude met zorgkosten meteen te melden. Dat is iets anders dan een nepmail, zoals een zorgaanbieder die rekeningen indient voor zorg die nooit is geleverd, maar het is even belangrijk.
Twijfelt u en wilt u het liever niet alleen uitzoeken? Vraag dan een kind, kleinkind of buurman om mee te kijken. Daar is niets mis mee.
Toch gereageerd? Geen paniek
Dit kan iedereen overkomen, ook aandachtige mensen. Het belangrijkste is dat u rustig blijft en snel handelt.
Heeft u een verdacht bericht ontvangen, maar nog niets gedaan? Dan is er niets aan de hand. Meld het bericht bij uw verzekeraar. CZ vraagt bijvoorbeeld uitdrukkelijk om elk bericht te melden dat u niet vertrouwt. Stuur het eventueel ook door naar valse-email@fraudehelpdesk.nl en verwijder het daarna uit uw inbox. Zo helpt u ook anderen.
Heeft u wél op de link geklikt en ingelogd of gegevens ingevuld? Wijzig dan direct uw wachtwoord, en doe dat ook op andere plekken waar u hetzelfde wachtwoord gebruikt. Neem contact op met uw zorgverzekeraar via de klantenservice of het contactformulier op hun website, en meld het ook bij de Fraudehelpdesk. Heeft u zelfs geld overgemaakt? Bel dan meteen uw bank en doe aangifte bij de politie. Hoe sneller u belt, hoe groter de kans dat de schade beperkt blijft.
Met deze kennis in huis voorkomt u dat u slachtoffer wordt. Uw zorgverzekeraar zal u nooit onder druk zetten om meteen te betalen, te klikken of uw gegevens door te geven. Krijgt u dus een bericht over uw zorgverzekering? Ga dan rustig zelf kijken in uw eigen account, op dezelfde manier als u dat zou doen met een brief die u niet vertrouwt. Wie zelf controleert, is de oplichters altijd een stap voor.
Heeft u vragen of twijfelt u over een bericht dat u heeft ontvangen? Neem gerust contact op met Digitaal Veilig Limburg via het contactformulier.
Terug