De online wereld wordt steeds handiger en sneller, maar helaas geldt dat ook voor oplichters. Steeds vaker gebruiken criminelen moderne techniek om mensen te misleiden, en één van die technieken is kunstmatige intelligentie, vaak afgekort als AI. Daardoor kunnen nepberichten en neptelefoontjes overtuigender worden, en lijkt een bericht soms net echt.
Het belangrijkste om te onthouden is dit: oplichting is niet altijd meteen te herkennen, maar met een paar vaste gewoontes kunt u veel ellende voorkomen.
Wat is AI precies?
AI is een computerprogramma dat taken kan uitvoeren die normaal gesproken menselijk lijken, zoals het schrijven van tekst, het beantwoorden van vragen of het nadoen van een stem. AI wordt op veel plekken gebruikt om mensen te helpen, bijvoorbeeld bij klantenservice of het snel samenvatten van informatie. Dat is vaak handig en onschuldig.
Maar oplichters gebruiken dezelfde techniek ook. Ze kunnen met AI berichten maken die er professioneel uitzien, weinig fouten bevatten en goed passen bij wat u in het dagelijks leven gewend bent.
Hoe ziet oplichting met AI eruit?
Oplichters proberen u meestal ergens toe te verleiden: op een link klikken, geld overmaken of persoonlijke gegevens delen. Met AI kunnen zij berichten maken die lijken alsof ze van een vertrouwde organisatie komen, zoals een bank, een webwinkel, een bezorgdienst of een overheidsinstantie. Het bericht kan ook lijken te komen van iemand die u kent, bijvoorbeeld via WhatsApp.
Soms gebruiken criminelen daarbij informatie die ze ergens online hebben gevonden, zoals uw naam, woonplaats of andere gegevens. Daardoor voelt het alsof het bericht speciaal voor u bedoeld is en dus wel echt moet zijn. Ook kunnen ze inspelen op iets dat u herkent, zoals een bestelling die u onlangs heeft gedaan of een melding over “uw account”.
Waarom trappen mensen hier sneller in?
Veel mensen denken bij oplichting nog aan rare e mails met spelfouten of vreemde zinnen. Dat beeld klopt steeds minder. Nepberichten kunnen tegenwoordig heel netjes en geloofwaardig zijn, waardoor u sneller denkt: dit zou best kunnen kloppen.
Oplichters gebruiken daarnaast vaak druk om u te laten handelen zonder na te denken. Ze doen alsof er haast is, of ze zetten u onder spanning met een waarschuwing of dreiging. Bijvoorbeeld dat uw rekening wordt geblokkeerd, dat u meteen moet betalen, of dat u “nu” uw gegevens moet doorgeven. Juist die haast is vaak een signaal dat er iets niet klopt.
Soms wordt een bericht gecombineerd met een telefoontje van een nepmedewerker, of met een nephelpdesk die u zogenaamd wil “helpen”. Dat kan erg overtuigend overkomen, zeker als iemand rustig praat en precies de juiste woorden gebruikt.
Zo blijft u veilig
U hoeft geen expert te zijn om uzelf te beschermen. Het gaat vooral om rustig blijven en een paar stappen altijd hetzelfde doen.
Neem de tijd als een bericht dringend aanvoelt. Oplichters willen dat u snel reageert, maar u mag altijd eerst controleren of het klopt. Klik liever niet zomaar op links in e mails, sms’jes of WhatsApp berichten. Als u wilt kijken of een bericht echt is, ga dan zelf naar de officiële website door het adres handmatig in te typen, of bel een nummer dat u zelf opzoekt via een betrouwbare bron.
Geef nooit persoonlijke gegevens door via een bericht of telefoon, zoals uw wachtwoord, pincode of codes die u ontvangt om in te loggen. Een bank of betrouwbare organisatie zal hier niet om vragen. Ook is het verstandig om bij twijfel eerst iemand in uw omgeving te vragen om mee te kijken, want een tweede paar ogen ziet vaak sneller dat iets niet klopt.
Twijfelt u? Vraag het gerust
Heeft u een bericht gekregen dat u niet vertrouwt, of wilt u weten of iets veilig is? Dan kunt u altijd hulp vragen. Bespreek het met iemand die u vertrouwt, of stel uw vraag via het contactformulier van Digitaal Veilig Limburg. We helpen u graag om te beoordelen of u met een echt bericht te maken heeft, of met oplichting.
Terug